სიტყვიდან ემოციამდე - გახმოვანების ხელოვნება

სიტყვიდან ემოციამდე - გახმოვანების ხელოვნება

 

ხმა კომუნიკაციის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ინსტრუმენტია. ის ატარებს ტონს, განწყობას, ხასიათს და ხშირად იმაზე მეტსაც, ვიდრე - თავად სიტყვები.

 

გახმოვანება მხოლოდ ტექსტის წაკითხვა არ არის - ესაა აზრის, ემოციისა და განწყობის გადმოცემა ხმოვანი ინტერპრეტაციით. 

 

გამხმოვანებელი ამ პროცესში შუამავლის როლს ასრულებს - ის ტექსტს აცოცხლებს, უსულო სიტყვებს სიღრმესა და მნიშვნელობას სძენს და ხშირად განსაზღვრავს, როგორ აღიქვამს აუდიტორია კონკრეტულ გზავნილს.

 

გახმოვანება, როგორც ტექნიკური და შემოქმედებითი პროცესი, - თემაზე ვრცლად ვოისოვერ არტისტი, ტელე-რადიოწამყვანი თამთა ასათიანი გვესაუბრება.

 

კარგი ხმა...

კარგი ხმა ძალიან ზოგადი ცნებაა და კონკრეტულად მიჭირს ვთქვა, როგორი შეიძლება იყოს ის. ეს ყველაფერი დამოკიდებულია იმაზე, თუ რას ვახმოვანებთ. ბევრ ვოისოვერ არტისტს ვიცნობ, რომლებიც ფიქრობდნენ, რომ არ ჰქონდათ გახმოვანებისთვის საჭირო უნარები, მაგრამ შემდგომ აღმოჩნდა, რომ სწორედ მათი ხმა იყო ყველაზე შესაფერისი და სასურველი სხვადასხვა რეკლამისა თუ ანიმაციის გასახმოვანებლად. შესაბამისად, რას ნიშნავს კარგი ხმა, ვერ ვიტყვი, ვინაიდან ყველაფერი ინდივიდუალურია. 

 

ხშირად ეს არის ბუნებრივი, თვითნაბადი ნიჭი, - ზოგიერთს შეუძლია, მაშინაც კი მოგნუსხოს, როცა, უბრალოდ, საუბრობს. თუმცა, ვფიქრობ, ისევე, როგორც ყველაფერი, შრომითა და მონდომებით, ამის მიღწევაც შესაძლებელია.

 

არსებობს შემთხვევები, როცა ადამიანს წარმოდგენაც არ აქვს, რომ შეიძლება, კარგი გამხმოვანებელი იყოს. ხმის არაერთ რეჟისორს ვიცნობ, რომლებსაც სამეგობრო წრეში, ქუჩაშიც კი აღმოუჩენიათ სასურველი ხმა. ვფიქრობ, ნებისმიერ ადამიანში დევს შესაბამისი მონაცემები...

 

ყველაფერი ასე დაიწყო...

დაახლოებით, ოცი წელი იქნება, რაც ამ სფეროში ვარ. ძალიან პატარა ვიყავი, როცა რადიოში დავიწყე მუშაობა და ბევრი ადამიანი მეუბნებოდა, რომ ჩემი ხმა ეთერში კარგად ჟღერდა და სასიამოვნოდ ისმინებოდა. 

 

რადიოს მაშინდელმა მენეჯერმა შემომთავაზა, რომ ერთი-ორი რეკლამა გამეხმოვანებინა. თავიდან ეს ყველაფერი ჩემთვის ძალიან უცხო იყო და არ ვიცოდი, როგორ უნდა მემუშავა, თუმცა ჩავწერე და დამკვეთსაც მოეწონა. ამის შემდეგ უკვე პროცესში აქტიურად ჩამრთეს. დღეს ეს საქმიანობა ჩემთვის იმდენად ორგანული და ბუნებრივია, რომ ვერც კი წარმომიდგენია, რა იყო მაშინ, როცა ვიწყებდი...

 

წინამოსამზადებელი სავარჯიშოები

წინამოსამზადებელი სამუშაოები პირის აპარატის გავარჯიშებას მოიცავს. არსებობს ენის გასატეხები, რომლებსაც ვიმეორებ ხოლმე, სანამ სტუდიაში ხმის ჩასაწერად შევალ. თუ ტექსტი მოცულობითი და რთულია, განსაკუთრებით აუცილებელია სამეტყველო აპარატის „გახურება“. გასახმოვანებელ ტექსტსაც აქტიურად ვამუშავებ, რადგან ისე არ ხდება, რომ პირდაპირ შეხვიდე და წაიკითხო. ვცდილობ, მეც მოვერგო ტექსტს და ტექსტიც მოვირგო მე.

 

პირის აპარატის გავარჯიშებასთან ერთად, ეფექტური გახმოვანებისთვის ხასიათის დაჭერაც აუცილებელია. მოცემული მომენტისთვის, შეიძლება, არ ვიყო შესაბამის განწყობაზე, რაც ხმაზეც აისახება. შესაბამისად, ასეთ დროს ემოციური მზადყოფნაც მნიშვნელოვანია.

 

თავიდან ამ ყველაფერს საკმაოდ დიდ დროს ვუთმობდი, შემდგომ, დაგროვილმა გამოცდილებამ საქმე გამიმარტივა, - თუკი ადრე რაღაცის გახმოვანებას ერთ საათს ვანდომებდი, დღეს ბევრად ნაკლებია საჭირო.

 

ხმის „დაყენება“

ამ შემთხვევაში ვიტყოდი, - გააჩნია, რა სახის რეკლამას ვახმოვანებთ. თუ ესაა ე.წ. სთორითელინგი და, უბრალოდ, ამბავს ვყვები, ხშირად დამკვეთი მიგვითითებს, რომ სჭირდება ბუნებრივი ხმა, როგორც ვსაუბრობთ ხოლმე.

 

არსებობს კატეგორიები, მაგალითად: ქოლ-ცენტრის ოპერატორის ხმა, რომელსაც სპეციფიკური დამუშავება ესაჭიროება. თუ ეს არის კომერციული ვიდეორგოლი, აქაც ხშირად აუცილებელია ხმის „დაყენება“, - მეტი დინამიურობისთვის, ემოციისთვის... აქედან გამომდინარე, გააჩნია, რას ვწერთ, რა მოთხოვნა აქვს დამკვეთს და ჩვენც ვერგებით ამ მოცემულობას. ხმის არტისტის მთავარი ფუნქციაც და ნიჭიც სწორედ იმაშია, რომ შეძლოს ერთი მდგომარეობიდან მეორეში გარდასახვა.

 

ხმა კონტენტის შესაბამისად...

რეკლამას განსხვავებული ემოცია სჭირდება, - მან შენი სათქმელი სამიზნე აუდიტორიამდე უნდა მიიტანოს. შენ კი ეს ყველაფერი ისე უნდა გაახმოვანო, რომ ადამიანებს იმ კონკრეტული პროდუქტის ყიდვა მოანდომო. არის შემთხვევები, როცა საჭიროა ომახიანი, მხიარული ან პირიქით - წყნარი და მშვიდი ხმა. 

 

ჩემთვის კომერციული რგოლი სხვა ფორმატებისგან განსხვავდება. უფრო მეტად მირჩევნია, ამბის თხრობის სტილში გავახმოვანო. მიმუშავია აუდიოწიგნებზეც...

 

ავთენტური ხმა

მე არ ვფიქრობ, რომ ჩემი ხმა ავთენტურია, თუმცა საქართველოში ძალიან ბევრი მსახიობია, რომლის ხმაც, როგორც კი გაჟღერდება, მაშინვე ვხვდებით, თუ ვინ არის. 

 

ზოგადად, ვფიქრობ, ადამიანი იცნობა თავისი ხმით და მეტიც, შესაძლოა, სწორედ ეს ხმა გახდეს მისი სავიზიტო ბარათიც. საამისოდ, დრო და გამოცდილებაა საჭირო.

 

გახმოვანების პროცესი - შემოქმედებითი vs. ტექნიკური

გახმოვანება არის როგორც ტექნიკური, ისე შემოქმედებითი პროცესი. პირველ შემთხვევაში, საჭიროა სწორი სუნთქვები, ემოციები, აქცენტები, წერტილ-მძიმის აბსოლუტური დაცვა... ოდნავ განსხვავებულმა ინტონაციამ შესაძლოა, თავდაპირველი ჩანაფიქრი და იდეა მთლიანად შეცვალოს.

 

მეორე შემთხვევაში კი, რეკლამის გახმოვანებისას შენ ხარ მსახიობი, რომელიც ხმებს ირგებს. მახსოვს, ერთხელ მაღვიძარა გავახმოვანე და ისე შევედი როლში, გამოსვლა ძალიან გამიჭირდა. აქ მივხვდი, რომ გახმოვანება შემოქმედებითი პროცესია, - ხარ არტისტი და ირგებ ხასიათს. მნიშვნელოვანია, ამ შემოქმედებითობისა და ემოციების სწორად მიტანა აუდიტორიამდე.

 

ხმის „მოვლა“

ჩვენთვის ხმა მთავარი იარაღია და ყოველთვის ვცდილობ ხოლმე, რომ ზედმეტად არ გადავღალო, არ გადავტვირთო... თუ, მაგალითად, ვირუსი შემხვდა ან ყელი მეტკინა, მაშინვე ვცდილობ, ყველაფერი ჩავრთო, რომ პრობლემა მალე მოგვარდეს, ვინაიდან ეს ჩემი სამუშაოს ნაწილია. ხმა ხომ ის მთავარი ინსტრუმენტია, რომლის დახმარებითაც ჩვენი სათქმელი აუდიტორიამდე მიგვაქვს.

 

განსაკუთრებულს ვერაფერს გირჩევთ ამ ნაწილში, თუმცა ვცდილობ, არ დავტვირთო და დავასვენო ხოლმე, რათა ჩემი ხმა მუდმივად ფორმაში იყოს.

 

გახმოვანება, როგორც თვალსაჩინო პროცესი

სოციალური ქსელების გააქტიურებამ გამოიწვია ის, რომ ეს საქმიანობა ბევრი ადამიანისთვის უფრო თვალსაჩინო გახდა. მეც და სხვა გამხმოვანებლებიც ხშირად ვიღებთ გახმოვანების პროცესს, ინტერესიც საკმაოდ მაღალია, რადგან ადამიანები უსმენენ საბოლოო პროდუქტს, მაგრამ არ იციან, როგორ იქმნება, რა დრო სჭირდება, რა შეცდომებს ვუშვებთ ჩაწერისას... 

 

სოციალური მედიის გააქტიურებამ პროცესისადმი ინტერესი გააღვივა და ამ მიმართულებით საზოგადოების ცნობიერებაც, გარკვეულწილად, აამაღლა. ის, რაც ადრე მხოლოდ მე და ხმის რეჟისორმა ვიცოდით, ახლა უკვე ფართო აუდიტორიისთვისაც გაცხადდა.

 

საუბრის ბოლოს, - ჩვენმა რესპონდენტმა, თამთა ასათიანმა აღნიშნა, რომ მათ, ვისაც გახმოვანების მიმართულებით ოდნავი ინტერესი მაინც აქვთ, აუცილებლად უნდა მოსინჯონ საკუთარი ძალები ამ სფეროში და უკან არ დაიხიონ. მისი თქმით, დღეს ბაზარზე მრავალფეროვან ხმებზეა მოთხოვნა. რაც მეტია გამხმოვანებელი, მით უფრო საინტერესო ხდება ეს სფერო. განსაკუთრებით ახლა, როცა, სოციალური ქსელების მეშვეობით, საკუთარი შესაძლებლობების წარმოჩენისა და ფართო აუდიტორიამდე მიტანის საშუალება გვაქვს.

 

სოსო გაზდელიანი

მარიამ მაზიაშვილი